وبلاگ
PCOS سندرم تخمدان پلی کیستیک چگونه متابولیسم و هورمون های بدن را تحت تاثیر قرار می دهد؟
وقتی صحبت از پلی کیستیک می شود، معمولا اولین چیزهایی که به ذهن می رسد پریود نامنظم، موهای زائد، جوش یا سخت شدن کاهش وزن است. اما پشت این علائم، یک ارتباط مهم بین متابولیسم و هورمون ها وجود دارد که کمتر به آن توجه می شود: مقاومت به انسولین.
مقاومت به انسولین دقیقا چه ربطی به هورمون های ما دارد؟
انسولین وظیفه دارد به سلول های بدن کمک کند گلوکز موجود در خون را دریافت و برای انرژی استفاده کنند. در مقاومت به انسولین، سلول ها پاسخ مناسبی به انسولین نمی دهند. در نتیجه بدن برای انجام همان کار، ممکن است انسولین بیشتری تولید کند.
افزایش انسولین می تواند روی عملکرد تخمدان و تولید هورمون های آندروژنی اثر بگذارد. افزایش آندروژن ها نیز می تواند تخمک گذاری را مختل کند. وقتی تخمک گذاری منظم نباشد، سیکل قاعدگی نیز می تواند طولانی یا نامنظم شود.
در واقع می توان این ارتباط را به شکل یک چرخه دید:
مقاومت به انسولین ← افزایش انسولین ← تحریک بیشتر تولید آندروژن ← اختلال تخمک گذاری ← نامنظم شدن سیکل
این چرخه در همه افراد با یک شدت وجود ندارد، اما نشان می دهد چرا توجه به قند خون و سلامت متابولیک در این بیماری اهمیت دارد.
نکته مهم دیگر این است که لاغر بودن به معنی نداشتن مقاومت به انسولین نیست. افزایش ریسک اختلال قند خون در PCOS حتی مستقل از BMI نیز مطرح است.
اگه پلی کیستیک را کنترل نکنیم چه اتفاقی می افتد؟
یکی از اشتباهات رایج این است که چون فرد در حال حاضر فقط پریود نامنظم یا چند علامت ظاهری دارد، تصور کند مشکل مهمی وجود ندارد.
در طول زمان، کنترل نشدن عوامل متابولیک می تواند احتمال موارد زیر را افزایش دهد:
- اختلال در تحمل گلوکز و افزایش احتمال دیابت نوع 2
- افزایش چربی خون و سایر عوامل خطر قلبی عروقی
- افزایش چربی شکمی و مشکلات متابولیک
- افزایش مشکلات باروری در بعضی افراد
- افزایش خطر ضخیم شدن بیش از حد آندومتر در افرادی که برای مدت طولانی پریود نمی شوند
- افزایش برخی عوارض دوران بارداری در صورت باردار شدن
همچنین مشکلات خواب و سلامت روان، از جمله اضطراب و افسردگی، در افراد مبتلا به این سندرم بیشتر دیده می شود. بنابراین مدیریت آن فقط برای منظم شدن پریود یا بهتر شدن ظاهر پوست و مو نیست.
پس برای تغذیه چه چیزی را باید تغییر دهیم؟
قرار نیست برای کنترل این وضعیت، تمام کربوهیدرات ها را حذف کنیم یا یک رژیم سخت و غیرقابل ادامه داشته باشیم. شواهد فعلی از یک رژیم غذایی خاص به عنوان بهترین رژیم برای همه افراد مبتلا به PCOS حمایت نمی کند. مهم تر از اسم رژیم، کیفیت غذا، مقدار مصرف و قابل ادامه بودن آن است.
چند تغییر ساده اما موثر:
- در هر وعده یک منبع پروتئین قرار دهید.
- مصرف سبزیجات و منابع فیبر را بیشتر کنید.
- کربوهیدرات های پرفیبر مانند حبوبات، جو دوسر و غلات کامل را بیشتر از انواع تصفیه شده انتخاب کنید.
- نوشیدنی های شیرین را تا حد امکان حذف کنید.
- خوراکی های فوق فرآوری شده را به غذای روزمره تبدیل نکنید.
- وعده غذایی را فقط از نان، برنج، شیرینی یا سیب زمینی تشکیل ندهید؛ آنها را در کنار پروتئین، سبزیجات و فیبر مصرف کنید.